W 2026 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przewiduje wypłaty nawet do 30 tys. zł tytułem jednorazowego odszkodowania za dolegliwości uznane za choroby zawodowe. Lista obejmuje wiele powszechnych schorzeń, takich jak zespół cieśni nadgarstka, astma czy borelioza. Sprawdź, czy Twoje objawy mieszczą się w wykazie i jakie warunki należy spełnić, by otrzymać świadczenie.
Odszkodowanie za chorobę zawodową
Choroba zawodowa to nie każde schorzenie, które rozwija się w trakcie pracy. Aby została uznana oficjalnie, musi spełniać określone kryteria – przede wszystkim być wpisana do wykazu Ministerstwa Zdrowia oraz powiązana z warunkami pracy (np. działaniem substancji chemicznych, nadmiernym wysiłkiem fizycznym lub czynnikami biologicznymi).
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, do uznania choroby za zawodową konieczne jest udokumentowanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy warunkami pracy a wystąpieniem objawów. Co istotne – można ją zgłosić nawet po zakończeniu zatrudnienia, o ile objawy pojawią się w okresie określonym prawem.
Procedura uznania choroby zawodowej
Zgłoszenie choroby zawodowej odbywa się poprzez określoną procedurę, która obejmuje:
-
Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza, pracownika lub pracodawcę.
-
Skierowanie na badania do jednostki medycyny pracy.
-
Decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego, który na podstawie dokumentacji wydaje opinię w sprawie.
Podstawą prawną uznania choroby zawodowej jest art. 235¹ Kodeksu pracy oraz rozporządzenia określające wykaz chorób. Dopiero po przejściu całej procedury ZUS może wypłacić świadczenie.
Choroby zawodowe – oficjalna lista na 2026 rok
Aktualny wykaz schorzeń zawodowych obejmuje kilkadziesiąt pozycji, zgrupowanych w kilka głównych kategorii:
Choroby zakaźne i pasożytnicze:
-
borelioza
-
gruźlica
-
toksoplazmoza
-
zakażenia wirusowe typu B i C
-
zespół nabytego niedoboru odporności
Choroby układu nerwowego i ruchu:
-
zespół cieśni nadgarstka
-
przewlekłe zapalenia ścięgien
-
zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa
-
choroba wibracyjna
-
neuropatie spowodowane ekspozycją na metale ciężkie
Choroby układu oddechowego:
-
astma zawodowa
-
przewlekłe zapalenie oskrzeli
-
pylica (krzemowa, węglowa, bawełniana)
Choroby skóry:
-
kontaktowe zapalenia skóry
-
egzema zawodowa
-
pokrzywka kontaktowa
Nowotwory powiązane z ekspozycją zawodową:
-
rak skóry
-
nowotwory płuc, jajników, układu pokarmowego
-
białaczki związane z działaniem benzenu i toksyn
Schorzenia od substancji chemicznych i promieniowania:
-
zatrucia metalami ciężkimi (np. ołów, rtęć, arsen)
-
działanie chlorku winylu, formaldehydu
-
zaćma popromienna i przewlekłe zmiany skórne
Ile można otrzymać? Kwoty odszkodowań w 2026 roku
Wysokość odszkodowania zależy od procentowego uszczerbku na zdrowiu, który ustala lekarz orzecznik ZUS.
W 2026 roku stawka za 1% uszczerbku wynosi 1300 zł, co oznacza, że przy poważniejszych schorzeniach można otrzymać nawet 30 000 zł lub więcej.
Przykładowo:
-
5% uszczerbku = 6500 zł
-
10% = 13 000 zł
-
20% i więcej = 26 000 zł+
Ostateczna wysokość wypłaty jest ustalana indywidualnie, na podstawie dokumentacji medycznej i decyzji orzecznika ZUS.
Kto może złożyć wniosek i kiedy?
Z wnioskiem o uznanie choroby zawodowej mogą wystąpić:
-
pracownicy (w trakcie zatrudnienia i po zakończeniu pracy),
-
lekarze prowadzący leczenie,
-
pracodawcy, którzy podejrzewają schorzenie u pracownika.
Nie ma znaczenia, jak długo temu zakończyło się zatrudnienie – ważny jest tylko okres ujawnienia objawów, który musi mieścić się w terminach określonych w przepisach.
Jak ubiegać się o odszkodowanie z ZUS krok po kroku?
-
Zgłoszenie choroby zawodowej do inspektoratu sanitarnego.
-
Badania i dokumentacja medyczna z jednostki medycyny pracy.
-
Orzeczenie o uznaniu choroby zawodowej.
-
Złożenie wniosku o jednorazowe odszkodowanie w ZUS (druk Z-15B).
-
Ocena uszczerbku na zdrowiu i decyzja o wypłacie świadczenia.
Cała procedura może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od kompletności dokumentacji i dostępności terminów.
Dlaczego warto reagować?
Wiele osób przez lata bagatelizuje objawy, uznając je za naturalny efekt pracy fizycznej czy stresu. Tymczasem dolegliwości te mogą dawać podstawę do uzyskania odszkodowania, które realnie rekompensuje utratę zdrowia wynikającą z pracy w trudnych warunkach.
Nie warto zwlekać – im szybciej rozpoczniesz procedurę, tym łatwiej będzie zebrać odpowiednie dokumenty i uzyskać należne środki.
Najważniejsze informacje w skrócie
-
ZUS wypłaca jednorazowe odszkodowania do 30 000 zł za choroby zawodowe
-
Lista obejmuje m.in. boreliozę, cieśń nadgarstka, astmę i pylicę
-
Choroba może być zgłoszona nawet po zakończeniu pracy
-
Wysokość świadczenia zależy od uszczerbku na zdrowiu
-
Procedura wymaga dokumentacji, badań i decyzji inspektora sanitarnego
źródło: www.zus.pl
