Brzmi jak fikcja, ale to smutna rzeczywistość polskiej ochrony zdrowia i systemu opieki społecznej. Seniorzy, którzy zakończyli leczenie, coraz częściej pozostają w szpitalach nie dlatego, że tego potrzebują, ale dlatego, że… nie mają dokąd wrócić. Problem ten narasta od lat, a teraz rząd podejmuje konkretne działania legislacyjne, które mają to zmienić.
Porzuceni, niechorzy, ale nadal w szpitalach
W ostatnich latach coraz częściej media donoszą o przypadkach, w których osoby starsze są pozostawiane w szpitalach przez rodziny lub trafiają tam w wyniku interwencji służb, mimo że nie wymagają dalszego leczenia. Przyczyną są najczęściej złe warunki mieszkaniowe, samotność albo zaniedbanie ze strony najbliższych.
Zdarza się, że karetka przywozi osobę starszą nie z powodu nagłego zagrożenia zdrowia, lecz... z braku lepszego miejsca, gdzie mogłaby otrzymać pomoc. Po zakończonym leczeniu sytuacja się nie poprawia – część rodzin nie odbiera swoich bliskich, zostawiając ich na oddziałach bez żadnych planów co do dalszej opieki.
Skutki: zablokowane łóżka, długie kolejki, złamane prawa pacjentów
Zajmowanie łóżek przez osoby niewymagające hospitalizacji to nie tylko problem etyczny, ale też organizacyjny i finansowy. Szpitale nie mają gdzie przekierować takich pacjentów, co skutkuje:
-
brakiem miejsc dla pacjentów w stanach nagłych,
-
wydłużeniem kolejek do zabiegów i hospitalizacji,
-
wzrostem kosztów funkcjonowania placówek,
-
a co najgorsze – naruszeniem praw pacjentów, szczególnie tych w opiece paliatywnej, którzy chcieliby spędzić ostatnie chwile życia w domu.
Problem nasila się w okresach świątecznych i wakacyjnych, kiedy – jak alarmują personel medyczny i dyrektorzy szpitali – liczba "porzuconych" seniorów wyraźnie rośnie.
Systemowa bezradność dobiega końca?
Przez lata temat był ignorowany lub „rozwiązywany” doraźnie. Sytuacja zmienia się dopiero teraz, gdy Ministerstwo Polityki Senioralnej kończy prace nad projektem ustawy o opiece długoterminowej (UD326). Celem tej regulacji jest przerwanie błędnego koła zrzucania odpowiedzialności pomiędzy instytucjami, a także stworzenie realnych mechanizmów reagowania.
Nowe przepisy mają położyć kres sytuacjom, w których pacjenci są odbijani między szpitalem, opieką społeczną i rodziną bez konkretnej decyzji co do ich dalszego losu.
Nowy system: łańcuch odpowiedzialności
Jednym z kluczowych rozwiązań, jakie ma wprowadzić ustawa, jest tzw. łańcuch odpowiedzialności – obowiązkowa, zintegrowana współpraca pomiędzy:
-
szpitalami i przychodniami (POZ),
-
ratownikami medycznymi,
-
ośrodkami pomocy społecznej (OPS, CUS).
Każda instytucja będzie miała jasno określoną rolę, a informacje na temat sytuacji życiowej pacjenta będą przekazywane w czasie rzeczywistym. Jeśli np. ratownik zauważy, że pacjent żyje w warunkach zagrażających jego zdrowiu, automatycznie zostanie uruchomiony proces weryfikacji i wsparcia ze strony OPS.
Koordynator opieki długoterminowej – nowa funkcja w systemie
Reforma zakłada również wprowadzenie nowego stanowiska – koordynatora ds. opieki długoterminowej. Jego zadaniem będzie:
-
monitorowanie każdego zgłoszenia,
-
inicjowanie działań pomocowych,
-
egzekwowanie reakcji od instytucji odpowiedzialnych.
Dzięki temu żadne zgłoszenie dotyczące osoby starszej nie powinno pozostać bez odpowiedzi. To krok w stronę spójnego i skutecznego systemu opieki środowiskowej.
Czas na wdrożenie: 24 miesiące na zmiany
Według zapowiedzi Ministerstwa, nowe przepisy wejdą w życie po 24 miesiącach od uchwalenia ustawy. Ten okres ma pozwolić na:
-
wdrożenie odpowiednich systemów informatycznych,
-
przeszkolenie kadr,
-
dostosowanie procedur między służbą zdrowia a pomocą społeczną.
Nowa jakość w opiece nad seniorami?
Ustawa może stać się punktem zwrotnym w myśleniu o starości i opiece długoterminowej w Polsce. Problem „porzucanych” seniorów to nie tylko dramat jednostek, ale sygnał poważnej luki w całym systemie.
Jeśli zapowiadane zmiany zostaną wprowadzone zgodnie z planem, a instytucje rzeczywiście zaczną ze sobą współpracować, może to znacząco poprawić jakość życia osób starszych i zlikwidować lukę opiekuńczą, która przez lata była ignorowana.
Rząd wreszcie reaguje. Pytanie tylko, czy nowe prawo zostanie skutecznie wdrożone, czy stanie się kolejną martwą literą. Seniorzy nie mogą czekać.